Historia

Początek

Działalność naukowo-dydaktyczna Katedry datuje się od 1946 roku. Pierwszym kierownikiem Katedry był do roku 1961 prof. dr wet., dr filozofii Tadeusz Maria Celestyn Olbrycht. W latach 1965-1994 Katedrą kierował prof. dr hab. Bolesław Nowicki, w latach 1994-2009 prof. dr hab. Bolesław Żuk, a od 1 września 2009 roku na jej czele znajduje się dr hab. Heliodor Wierzbicki.

Tadeusz Maria Celestyn Olbrycht (1891-1963), prof. zwyczajny dr hab., dr filozofii Studiował na Wydziale Weterynaryjnym we Lwowie, Dreźnie i Wiedniu. Wykładał genetykę i hodowlę zwierząt w Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie i Edynburgu, był wykładowcą na Uniwersytecie, Politechnice oraz Wyższej Szkole Rolniczej we Wrocławiu.

W latach 1922-1924 był współpracownikiem prof. T.H. Morgana /USA/ – laureata nagrody Nobla, a w latach 1940-1943 prof. R.A. Fishera.

Rozwój

Prof. dr wet., dr filozofii Tadeusz Maria Celestyn Olbrycht był pionierem w zakresie sztucznego unasieniania zwierząt i autorem pierwszego filmu z tej dziedziny. Wyhodował i zaaklimatyzował w Polsce 3 odmiany kukurydzy pastewnej. Otrzymał nagrodę im. Pageta za badania nad trzodą chlewną rasy wessex. W 1958 roku mgr inż. Bolesław Nowicki, st. asystent Katedry , jako pierwszy w Polsce opublikował skrypt z zakresu genetyki populacji i cech ilościowych, wdrożył w polskiej zootechnice metody badań z tej dziedziny wiedzy. Jednocześnie w Katedrze prowadzone były badania, na stadach bydła i trzody chlewniej, z zakresu genetyki populacji i cech ilościowych. Wymagały one jednak dużej wiedzy matematycznej i dlatego w 1962 roku został przyjęty do pracy Bolesław Żuk, absolwent Wydziału matematyki Uniwersytetu Wrocławskiego. Później dołączają Andrzej Filistowicz i Irena Zwolińska-Bartczak – absolwenci Wydz. Zootechnicznego AR we Wrocławiu. Doprowadzają oni do powstania przy Katedrze banku informacji o hodowli bydła rasy nczb na Dolnym Śląsku i Śląsku Opolskim. Stefan Jaczewski nawiązał do badania T.M. Olbychta z zakresu sztucznego unasieniania i opracował nową metodę badania jakości nasienia (opór elektryczny). Badaniami nad sztucznym unasienianiu drobiu zajmowała się Bronisława Chełmońska.

Rozwój nauk zootechnicznych wymusił stosowanie metod biochemicznych w badaniach nad doskonaleniem zwierząt. Zagadnieniem tym zajęła się Barbara Kosowska i zapoczątkowała badania w dziedzinie genetyki molekularnej. Równolegle z badaniami nad doskonaleniem zwierząt przeprowadzane były badania nad wpływem coraz bardziej skażonego środowiska na wydajność bydła i jakość pozyskanych od nich surowców (mleko, mięso…). Nad tymi zagadnieniami pracuje Jerzy Monkiewicz. Henryk Geringer zajmował się dziedzicznością cech potworkowatości u bydła.

Wprowadzenie do puli genowej naszego bydła genów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej /hf/, w celu podniesienia u mieszańców wydajności mleka – zrodziło potrzebę badań nad efektami krzyżowania hf x nczb – tym problemem zajął się Edward Pawlina.

Od 1989 r. Wojciech Kruszyński zajmuje się analizą cech zwierząt urodzonych w wyniku przenoszenia zarodków.

W naszej Katedrze rozpoczynali pracę prof. Mieczysław Cena (późniejszy kierownik Katedry Zoohigieny), prof. Bronisława Chełmońska (kierownik Zakładu Hodowli Drobiu) i prof. Henryk Geringer de Oedenberg (kierownik Zakładu Hodowli Koni).

Kierownicy katedry:

Tadeusz Maria Olbrycht, ur. się 23 maja 1891 roku w Sanoku. Gimnazjum ukończył w 1909 roku w Wadowicach. Studiował weterynarię we Lwowie do 1912 roku. Studia te kontynuował w Dreźnie i Wiedniu. Dyplom lekarza weterynarii uzyskał w roku 1914 w Akademii Weterynaryjnej w Wiedniu. Dyplom inżyniera rolnika uzyskał na Uniwersytecie w Poznaniu. Stopień naukowy doktora nauk weterynaryjnych otrzymał w Akademii Weterynaryjnej we Lwowie w 1921 roku oraz doktorat z. genetyki na Uniwersytecie w Londynie w 1944 roku. Habilitował się w Akademii Medycyny.
Weterynaryjnej we Lwowie w roku 1924. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w roku 1926, a profesora zwyczajnego w roku 1938. Byt specjalistą w dziedzinie genetyki, hodowli zwierząt, biologii rozrodu zwierząt gospodarskich i żywienia zwierząt. Zaliczany jest do pionierów w zakresie sztucznego unasieniania zwierząt gospodarskich. Staż naukowy, a następnie etat asystenta uzyskał w USA u prof. T.H. Morgana – laureata naukowej nagrody Nobla – na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Pracował jako lekarz weterynarii w stadninie koni w Kentucky. Był pierwszym dziekanem Wydziału Zootechnicznego (1950-1953). Kierował Katedrą Ogólnej Hodowli Zwierząt Uniwersytetu, a później WSR we Wrocławiu w latach 1946-1961. W okresie II wojny światowej pełnił funkcję prodziekana Wydziału Weterynaryjnego w Edynburgu. Pod kierunkiem profesora Olbrychta 8 magistrów wykonało prace doktorskie, a 115 absolwentów wykonało swoje prace magisterskie. Recenzował 10 rozpraw habilitacyjnych i 15 doktorskich. Opracował i opublikował 3 skrypty: Zootechnika, Ogólna hodowla zwierząt i Przewodnik do ćwiczeń z ogólnej hodowli zwierząt. Opublikował łącznie 129 prac oryginalnych i artykułów naukowych. Wykładał genetykę i hodowlę zwierząt oraz żywienie zwierząt w Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie do 1939 roku, a następnie w Edynburgu w latach 1940-1943 i od 1946 roku na Uniwersytecie i Politechnice we Wrocławiu i od 1951 roku w WSR we Wrocławiu na Wydziałach: Zootechnicznym, Rolniczym i Medycyny Weterynaryjnej. Zaaklimatyzował w Polsce kukurydzę pastewną – koński ząb i wyhodował 4 jej odmiany. Opracował nowoczesny sprzęt do pomiarów zoometrycznych oraz do unasieniania zwierząt gospodarskich. Został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 2 czerwca 1963 roku w Krakowie i został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Bolesław Nowicki urodził się 2 kwietnia 1928 roku w Czortkowie w woj. Tarnopolskim. Tu ukończył szkołę powszechną i dwuletnią szkołę handlową. Świadectwo dojrzałości otrzymał w Gimnazjum i Liceum Handlowym w Wałbrzychu w 1950 roku. W tymże roku przyjęty został na Wydział Rolniczy Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu. Studia inżynierskie i magisterskie ukończył w WSR we Wrocławiu.
Doktoryzował się u prof. Olbrychta w WSR we Wrocławiu w roku 1960/ a habilitował w WSR w Poznaniu w roku 1963 na podstawie rozprawy Oddziaływanie kojarzenia krewniaczego na wartość cech użytkowych krów rasy nizinnej czarno-białej. Tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego uzyskał w roku 1971, a zwyczajnego w roku 1978.
Specjalność naukowa – genetyka i ogólna hodowla zwierząt gospodarskich. Staże naukowe odbywał w Instytucie Zootechniczno-Weterynaryjnym w Charkowie, Wyższej Szkole Rolniczej w Brnie i Nitrze/ Uniwersytecie Rolniczym w Wageningen i Uniwersytecie w Hanowerze. Od roku 1961 do 1995 kierował Katedrą Genetyki i Ogólnej Hodowli Zwierząt Akademii Rolniczej we Wrocławiu. W okresie 1970-1973 pełnił funkcję prodziekana ds. studenckich. Prowadził doświadczenia na bydle i trzodzie chlewnej w ZZD Inst. Zoot. w Pawlowicach kolo Leszna
Wypromował 14 doktorów, spośród których 8 uzyskało stopnie naukowe doktora habilitowanego – wśród nich jest obecnie 8 z tytułami naukowymi profesora. Opiekował się 240 magistrantami.
Recenzował 11 wniosków o tytuł profesora oraz 5 prac habilitacyjnych, 7 doktorskich i 24 grantów. Autor lub współautor 44 podręczników i skryptów, m.in.: Ogólna hodowla zwierząt – PWRi, Warszawa 1969, Zootechniczny Słownik – PWRiL, 1965, Genetyka i metody doskonalenia zwierząt – PWRiL, 1985, Zachowanie się zwierząt gospodarskich – PWRiL, 1978, Kozy – chów i hodowla, PWN, 1990. Genetyka weterynaryjna PZWL, 1999. Rasy zwierząt gospodarskich, PWN,2001. Drób ozdobny PWRiL w druku
Opublikował 75 oryginalnych prac naukowych, 72 artykuły popularnonaukowe, 6 komunikatów i doniesień.
Wprowadził do polskiej nauki hodowli podstawy genetyki populacji i cech ilościowych, zapoczątkował z tego zakresu badania, jak też z zakresu behawioru zwierząt gospodarskich. Wyhodował rasę gołębi o mięsnym kierunku użytkowania. Spopularyzował hodowlę kóz w Polsce.
Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski i innymi odznaczeniami. Wyróżniony 5 nagrodami MEN i wieloma nagrodami Rektora.

Bolesław Żuk urodził się 24 lutego 1939 roku w Bylicach, w pomiecie samborskim. Szkołę podstawową ukończył w 1952 roku w Gryfowie ŚL, a średnią (Liceum Pedagogiczne) w 1956 roku w Lubomierzu. Studia odbył na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Wrocławskiego; ukończył je w 1961 roku, uzyskując dyplom magistra matematyki. W 1961 roku rozpoczął pracę v Katedrze Ogólnej Hodowli Zwierząt WSR we Wrocławiu i pracuje tam do chwili obecnej; od 1995 roku pełni funkcję kierownika Katedry.
Stopień naukowy doktora nauk przyrodniczych otrzymał w 1967 roku w Instytucie Biologii Stosowanej Wyższej Szkoły Rolniczej we Wrocławiu na podstawie rozprawy Indeksy selekcyjne i ich wvkorzy stanie do przewidywania wartości produkcyjnej potomstwa (promotor – prof. dr hab. Bolesław Nowicki). W 1975 roku na Wydziale Zootechnicznym Akademii Rolniczej we Wrocławiu uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk rolniczych w zakresie genetycznych metod doskonalenia zwierząt, na podstawie rozprawy Selekcja ciągła w populacjach zwierząt gospodarskich. Tytuł naukowy profesora uzyskał w 1990 roku.
Dziekan Wydziału Zootechnicznego Akademii Rolniczej we Wrocławiu (1981-1982), członek Senatu Akademii Rolniczej we Wrocławiu (1981-1990 i od 1996), Rady Naukowej Instytutu Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN w Jastrzębcu, przewodniczący Kolegium Redakcyjnego serii Animai Husbandry czasopisma Electronic ]ournal of Polish Agricultural Unwersities (EJPAU).
Promotor 5 doktoratów oraz ok. 40 prac magisterskich. Wykonał 2 recenzje wniosków o tytuł naukowy profesora, 6 recenzji w przewodach habilitacyjnych, 19 recenzji w przewodach doktorskich oraz 5 recenzji podręczników akademickich i skryptów. Recenzent około 100 prac naukowych oraz około 30 projektów badawczych (grantów).
Autor 2 podręczników: Metody genetyki populacji w hodowli zwierząt (1973, 1979) oraz Biometria stosowana (1989), współautor 9 skryptów z zakresu genetyki i hodowli zwierząt i innych dzieł zwartych. Jest autorem bądź współautorem 87 prac naukowych oraz 35 referatów i doniesień na konferencje naukowe.
Jest specjalistą z zakresu hodowli zwierząt, a zwłaszcza metod oceny wartości hodowlanej oraz zastosowań informatyki w hodowli zwierząt; jest autorem lub współautorem 5 systemów komputerowych z tego ostatniego zakresu.
Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Złotą Odznaką Zasłużony dla Miasta Wrocławia i Woj. Wrocławskiego. Wyróżniony 3 nagrodami Ministra oraz 12 nagrodami Rektora.